Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου 2014

Όμορφη πορτοκαλιά μου

Βιβλία για ... φάγωμα



Συγγραφέας: Χοσέ Μάουρο Ντε Βασκονσέλος
Εκδόσεις: Κέδρος
Σελίδες.: 200
Μετάφραση: Ζέη Άλκη
Ιδανικό για: παιδιά Πέμπτης Δημοτικού και μεγαλύτερα

Λίγα λόγια για το βιβλίο:

   Όταν μεγαλώσει, ο Ζεζέ θέλει να γίνει «ποιητής με παπιγιόν». Προς το παρόν, όμως, είναι ένας πιτσιρικάς που ανακαλύπτει τη ζωή και τον κόσμο. Στο σπίτι, είναι ένας μικρός διαβολάκος που κάνει τη μια αταξία μετά την άλλη και εισπράττει τις ανάλογες ξυλιές. Στο σχολείο, όμως, είναι ένας πραγματικός άγγελος με χρυσή καρδιά και αστείρευτη φαντασία. Τόσο έξυπνος και προικισμένος, που είναι το καμάρι της δασκάλας του. Όμως, ακόμα και για ένα τόσο χαρούμενο και έξυπνο παιδί, η ζωή είναι καμιά φορά δύσκολη, όταν μεγαλώνει σε μια φτωχή βραζιλιάνικη οικογένεια. Κάθε φορά λοιπόν που είναι στεναχωρημένος, που γνωρίζει την αδικία, τη φτώχεια, ο μικρός Ζεζέ σκαρφαλώνει στην όμορφη πορτοκαλιά του. Και μαζί της μοιράζεται όλες τις χαρές και τις λύπες του.
    Ένα συγκινητικό κοινωνικό μυθιστόρημα γραμμένο με ιδιαίτερη ευαισθησία.

Υπόθεση:


   Ο Ζεζέ είναι ένα πολύ ζωηρό αγοράκι μιας πολυμελούς και πάμφτωχης οικογένειας που ζει στη Βραζιλία των δεκαετιών 1920-30. Οι σκανδαλιές του δεν συγχωρούνται όπως συνήθως συμβαίνει στα παιδικά βιβλία ή τις ευκατάστατες οικογένειες, αλλά ξεπληρώνονται με άγριο ξύλο και τιμωρίες. Όταν η φαμίλια του μετακομίζει σε νέο σπίτι επειδή χρωστάει τα νοίκια στο προηγούμενο, ο ευαίσθητος μικρός βρίσκει στην πίσω αυλή μια πορτοκαλιά και δένεται μαζί της, σαν να συνάντησε σε αυτήν έναν αληθινό φίλο.

Ιδανικό για τάξη διότι:

  Το βιβλίο δίνει μια εικόνα του κόσμου αλλιώτικη απ' ό,τι έχουμε συνηθίσει, παρουσιάζει μια πραγματικότητα διαφορετική, η οποία είναι δυνατό να αποτελέσει αφορμή για ιδιαίτερα γόνιμες συζητήσεις στο πλαίσιο της τάξης. Οι κοινωνικές αντιθέσεις, οι αξίες και οι συνθήκες της εποχής σε συνδυασμό με τη δυναμική των συναισθημάτων που κατακλύζει το μυθιστόρημα το καθιστούν απίστευτα ενδιαφέρον.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα


  Ο Χοσέ Μάουρο ντε Βασκονσέλος (1920-1984), από μητέρα Ινδιάνα και πατέρα Πορτογάλο, γεννήθηκε στο Μπανγκού του Ρίο ντε Τζανέιρο. Ως αυτοδίδακτος, άσκησε διάφορα επαγγέλματα: προπονητής μποξέρ, εργάτης γης, ψαράς και δάσκαλος σε σχολή ψαράδων, ώσπου άρχισε να ταξιδεύει για να γνωρίσει τη χώρα του. Ζώντας με τους Ινδιάνους έμαθε ιστορίες και παραδόσεις που μπόρεσε να αναπλάσει στα κείμενά του.


Κριτικές

   Συγκλονιστικό αυτοβιογραφικό διήγημα, που ξεχειλίζει από ανθρωπιά και αγάπη. Παρότι το κείμενο είναι γραμμένο πριν περίπου μισόν αιώνα, οι καταστάσεις στις οποίες αναφέρεται είναι δυστυχώς ακόμα σύγχρονες, ενώ η ζωντάνια των χαρακτήρων και ο πικρός ρεαλισμός δεν αφήνουν τον αναγνώστη να κλείσει το βιβλίο!

   Την απόδοση στα ελληνικά έχει επιμεληθεί η μεγάλη Άλκη Ζέη και έτσι η παρασπονδία της μετάφρασης από τα γαλλικά αντί για τα Πορτογαλικά (γλώσσα στην οποία γράφτηκε το κείμενο), δημιουργεί πολύ λίγα προβλήματα (μια δυο φορές π.χ. ίσως αναρωτηθούμε σε ποιον αναφέρεται μια αντωνυμία).
   Οι χαρακτήρες είναι πέρα για πέρα πειστικοί (άλλωστε πρόκειται για ιστορία βασισμένη σε αληθινά βιώματα), αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με μεγάλη φυσικότητα και επηρεάζουν τα γεγονότα της ιστορίας με τρόπο ώστε να εξελίσσεται γρήγορα αλλά ρεαλιστικά.
  Στα αρνητικά σημεία η παντελής απουσία εικονογράφησης, ενώ προβληματίζουν κάποιες σκληρές εικόνες –οι ξυλοδαρμοί ή όταν π.χ. το πόδι του ήρωα τραυματίζεται και το αίμα του ανακατεύεται με βρωμόνερα- αλλά και φράσεις -διαόλου σπέρμα τον αποκαλούν και ο χαρακτηρισμός τον σημαδεύει και τον γεμίζει παράπονο- που επιβάλλουν να προτείνουμε το βιβλίο μόνο για παιδιά Στ’ τάξης ή μεγαλύτερα. Στο οπισθόφυλλο ωστόσο, ο εκδότης θεωρεί το ανάγνωσμα κατάλληλο και για παιδιά 10 ετών (Ε’ τάξης).
  Παρά τις όποιες ατέλειες, το βιβλίο τα έχει όλα και οφείλουμε να το διαβάσουμε μικροί και μεγάλοι, παιδιά, εκπαιδευτικοί και γονείς. Πιστεύω όμως ότι με τον ήρωα θα μπορέσουν να ταυτιστούν ευκολότερα τα ζωηρά αγόρια που νιώθουν μονίμως αδικημένα.
  Ο μικρός Ζεζέ μπορεί να είναι φτωχός, όμως αποδεικνύεται πάμπλουτος σε φαντασία και συναισθήματα. Τα μοιράζεται μαζί μας και πρωταγωνιστεί σε ένα από τα ωραιότερα παιδικά αναγνώσματα που έχουν γραφτεί ποτέ. Ένα κείμενο σαν τριαντάφυλλο, που μας μαγεύει με το άρωμά του, αλλά και μας πληγώνει την ψυχή με τα αγκάθια του. Πολλές σκηνές είναι εξαιρετικές, όμως ξεχωρίζει το συμβάν των Χριστουγέννων, όπου ο Ζεζέ πληγώνει τον πατέρα του κατά λάθος και μετά βγαίνει στους δρόμους με το κασελάκι του λούστρου για να μπορέσει να εξιλεωθεί αγοράζοντάς του ένα ταπεινό δωράκι.
    Το βιβλίο δεν φοβάται να μιλήσει για την ανισότητα, την «Αθλιότητα και Πείνα», σε έναν κόσμο που οι πλούσιοι και οι φτωχοί ζούνε τόσο κοντά, αλληλεπιδρούν, συνδιαλέγονται… σε τέτοιο βαθμό που θα νόμιζε κανείς ότι κάτι μπορεί να αλλάξει. Κι όμως, το παιδί που κάθε πρωί κοιτάζει να φορέσει το βρακί με τις λιγότερες τρύπες, που κρατάει τα πάνινα παπούτσια του στο χέρι για να μην τα φθείρει ως το σχολείο, συνεχίζει να περνάει δίπλα από τους ιδιωτικούς κήπους των πλουσίων και όλα μένουν ίδια.
   Από το Ένα παιδί μετράει τ’ άστρα, σ’ ένα παιδί που μετράει παντοφλιές, λοιπόν. Πολύ χρήσιμο το ανάγνωσμα και για τους εκπαιδευτικούς, καθώς δίνει με καθαρότητα την οπτική του παιδιού που ενώ παντού έχει το όνομα του «βρισιάρικου παλιόπαιδου», μόλις συναντήσει την ενίσχυση και τη βράβευση της δασκάλας που πιστεύει σ’ αυτό, επιλέγει να μην κάνει διαβολιές στο σχολείο, ώστε να μην την απογοητεύσει. Βλέπουμε από την άλλη σε εφαρμογή και αρκετές από τις τεχνικές (π.χ. ύφος πληγωμένο ελαφάκι) που χρησιμοποιούν τα σκανδαλιάρικα παιδιά για να προσεταιριστούν τους πιο «πονόψυχους» μεγάλους, όταν χρειάζονται την προστασία τους. Το δίδαγμα; παρόμοιο με αυτό στο οποίο μας οδηγεί το έργο Ντοστογέφσκι. Δεν υπάρχουν «καλά» και «κακά» παιδιά. Υπάρχουν άνθρωποι, διαρκώς ανοιχτοί σε στις θετικές και αρνητικές επιρροές του περιβάλλοντος. Άνθρωποι που διαλέγουν τον δρόμο τους: τη μια στιγμή αγκαλιά με ένα άγιο, και την άλλη δέσμιοι του διαβόλου.


   
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...