Δευτέρα, 17 Μαρτίου 2014

Η σεφερική ποιητική γλώσσα

του Παντελή Μπουκάλα



   (...) Ο Σεφέρης, αριστοκράτης κατ' ουσίαν και εξ ουσίας, είναι δημοτικός ως προς το εξής: Συνέθεσε τη δική του μυθολογία - γενεαλογία και δοκίμασε με σπάνια επιμονή να της δώσει τη μορφή που θα είχε λάβει αν την είχαν ποιήσει οι (χαμένες και αυτές) κοινότητες. Γι' αυτό και εγείρεται πελεκημένος ο λόγος του, με άκρα, εφευρημένη οικονομία. Παραμένει όμως λόγος ποιητή, λόγος ενός. Γιατί δεσπόζει και επιβάλλεται, διεισδύει ακόμη και σε μνήμες που κουβαλούν διαφορετική ιδεολογική καταγωγή και δεν υποχωρεί ούτε καν μπροστά στις ισχυρότερες φόρμες των δημοτικών τραγουδιών, στην πηγή των οποίων στάθηκε συχνά ο Σεφέρης, με τη ζηλόφθονη δίψα που όλοι τους οφείλουμε.
    "Επιβάλλεται ο λόγος", ο ποιητικός λόγος, παναπεί ότι σου επιτρέπει (αν δεν σε ωθεί προς τα εκεί) να πεις, διαβάζοντάς τον: "Μα, κι εγώ θα μπορούσα να το είχα πει αυτό" - και δύο αράδες παρακάτω, μια λάμψη του ρυθμού σε αναγκάζει να ομολογήσεις ταπεινά πως όχι, τέτοια λιτότητα που σώζει ακέραιους τους χυμούς των λέξεων, τέτοια λιτότητα βυθισμένη στην ιστορία δεν θα την άντεχες. (...)
    Έτσι ο Σεφέρης... Το αυγό της γλώσσας του φαίνεται σαν να το κλώσησε μια κοινότητα, ένας ανθρώπινος τόπος κι ας είναι πολλές οι νύκτιες ώρες της δικής του, της αυστηρά δικής του θέρμης που έφεραν στον κόσμο της γραφής μια γλώσσα που η υψηλή ιδιωτικότητά της τής επιτρέπει να αυτοσυστήνεται ακινδύνως σαν κοινή, σαν συλλογική.
   Ίσως γι' αυτό στη γλώσσα του Σεφέρη σκοντάφτουμε πιο συχνά σε λέξεις που η ενδυμασία τους τις δείχνει λαϊκότερες των λαϊκών παρά σε κορφολογημένες λόγιες. Ίσως γι' αυτό η μίμηση της γραφής του, η μαθητική αναπαραγωγή της, η μερική έστω οικειοποίησή της, φαίνεται εύκολη, ενώ είναι πολύ πιο δύσκολη, γιατί απαιτεί τον κόπο του βάθους, απ' ό,τι η μίμηση των γλωσσικών τρόπων άλλων ποιητών που διαθέτουν προφανώς δικό τους λεξιλόγιο, προφανώς δικό τους, και μάλλον κλειστό, χρωματολόγιο εννοιών.
    Και ίσως γι' αυτό ο Γιώργος Σεφέρης είναι μεγάλος (και, προπαντός, μακροπρόθεσμα μεγάλος) ποιητής: Η γλώσσα του, πυκνή και καίρια, διεκδικεί τη δημοτική ανωνυμία και την κοινή αναδοχή, πράγμα που βέβαια δεν ισχύει για όσα κομίζει, και μεταδίδει, και τα οποία κατορθώνει, χάρη σ' αυτές της τις ιδιότητες, να τα εγχαράσσει ακόμη και σε ψυχισμούς που ενδεχομένως στέκονται ενάντιοι στον ιδεολογικό κόσμο τον οποίο ιδρύουν ή υπερασπίζουν τα γραπτά του Σεφέρη.

*Απόσπασμα από το κείμενο του Παντελή Μπουκάλα που δημοσιεύτηκε στην"Καθημερινή" στις 9.10.1991, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 20 χρόνων από τον θάνατο του Σεφέρη, και περιέχεται στον τόμο "Ενδεχομένως" με κείμενα του Π. Μπουκάλα, εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 1986.

Πηγή: Η Αυγή
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...