Σάββατο, 23 Νοεμβρίου 2013

Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική

 .. του Β. Καλαμαρα



  «Βασική στη φιλοσοφία του είναι η αντίθεση Δίκιου και Αδικου, Σκλαβιάς και Ελευθερίας», υποστηρίζει ο Στυλιανός Αλεξίου ότι διαπνέει και διαπερνάει τον «Κρητικό» του Διονυσίου Σολωμού. Ο αείμνηστος μελετητής παίρνει σαφώς αποστάσεις από μεταφυσικές ερμηνείες και προκρίνει την αναγκαιότητα του ιστορικού γεγονότος. Ο ποιητής είχε παρακολουθήσει την εξέλιξη της Επανάστασης του 1821 στην Κρήτη.
     Τι είχε συμβεί; Το καλοκαίρι του 1823 οι Τούρκοι -αντιγράφω από το επίμετρο του Σ.Α., στην προσπάθειά τους να καταστείλουν την εξέργεση, προχώρησαν από την Αγία Βαρβάρα στη Μεσαρά και χτύπησαν ανεπιτυχώς το λεγόμενο «Σπήλαιο του Λαβυρίνθου», όπου είχε καταφύγει πλήθος Χριστιανών. Τον Μάρτιο του επομένου έτους εισέβαλαν στα Σφακιά. Οι Κρητικοί, κυρίως άμαχοι, αλλά και αγωνιστές, άρχισαν να φεύγουν από τη δυτική Κρήτη με καΐκια και άλλα πλοία, προσπαθώντας να σωθούν στα αγγλοκρατούμενα Κύθηρα και στην Πελοπόννησο.   

   Η υπόθεση έχει άμεση σχέση με τη διαφυγή τών Χριστιανών από την Κρήτη, με προορισμό την Πελοπόννησο. Στο σολωμικό ποίημα ένας νέος Κρητικός και η αρραβωνιαστικιά του ναυαγούν κοντά σε ακτές της Πελοποννήσου. Τα γεγονότα αφηγείται ο ίδιος ο νέος, όταν έχουν παρέλθει τα έτη. «Ορκίζεται ότι θα πει την αλήθεια μα την ψυχή της κοπέλας του, κι αυτό τον κάνει να μεταφερθεί νοερά σ' ένα απώτατο μέλλον, στην ημέρα της Δευτέρας Παρουσίας και της Ανάστασης των νεκρών, όταν θα ξανασυναντήσει τη νέα», περιγράφει το στόρι  ο Στυλιανός Αλεξίου.
   Η προσπάθειά του να βγει στην ακτή, μετά το ναυάγιο, αλλά φευ δεν καταφέρνει να σώσει την αγαπημένη. Η νεκρή σύντροφος προστίθεται σε μία σειρά συμφορών που τον βρήκαν από τους Τούρκους: αιχμαλώτισαν τα αδέλφια του, βίασαν και σκότωσαν την αδελφή του, σκότωσαν τον πατέρα και τη μητέρα του.
   Ο «Κρητικός» συνδυάζει -πάντα κατά τον Σ.Α.- τρία βασικά στοιχεία της ανθρώπινης ζωής: την αγάπη για το γενέθλιο τόπο, τη θρησκευτική πίστη, τον έρωτα. Ο σημερινός αναγνώστης τι μπορεί να αποκομίσει από το ποιητικό έργο που γράφτηκε τη διετία 1833-1834;
   «Θα αισθανθεί φυσικά την πατριωτική πλευρά, τον αγώνα για την ελευθερία της Κρήτης, όπως και την προσπάθεια του νέου πολεμιστή να σώσει την αγαπημένη του. Δυσκολότερα [...] θα κατανοηθεί το τρίτο στοιχείο, το μεταφυσικό, το χριστιανικό όραμα μιας μελλοντικής Ανάστασης των νεκρών [...]. Η ελπίδα της Ανάστασης, όπως διατυπώνεται στην Καινή Διαθήκη από τον Απόστολο Παύλο, βασίζεται στο βαθύτατο ψυχολογικό αίτημα για ακύρωση της τρομερής αδικίας που βασιλεύει πάνω στη Γη. Ο Σολωμός μεταβάλλει το δόγμα σε υψηλή ποίηση».

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...