Τρίτη, 6 Αυγούστου 2013

Πώς η γλώσσα διαμορφώνει τη σκέψη;

 Lera Boroditsky


  Για πολύ καιρό η ιδέα ότι η γλώσσα διαμορφώνει τη σκέψη θεωρείτο στην καλύτερη περίπτωση ως μη αποδεικτέα για να μη πούμε ως τελείως λανθασμένη. Η Lera Boroditsky καθηγήτρια ψυχολογίας στο Stanford, μαζί με την ερευνητική της ομάδα, επανέφερε το θέμα πρόσφατα, συλλέγοντας υλικό από την Κίνα, την Ελλάδα, τη Χιλή, την Ινδονησία, τη Ρωσία και τους Αβορίγινες της Αυστραλίας.
   Όπως δηλώνει η ίδια, οι άνθρωποι που μιλούν πολλές γλώσσες σκέφτονται διαφορετικά από μια γλώσσα στη άλλη αφού οι διαφορές στη γραμματική της κάθε γλώσσας επιδρούν στον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο. Για παράδειγμα, το γραμματικό γένος μιας λέξης όπως η λέξη «θάνατος» οδηγεί έναν ζωγράφο να την απεικονίσει ως άνδρα (για τους Γερμανούς) ή ως γυναίκα (για τους Ρώσους). Η γλώσσα είναι ένα ανθρώπινο δώρο, καίριο στην ανθρώπινη εμπειρία μας. Το να καταλάβουμε το ρόλο που παίζει στη δόμηση της νοητικής μας ζωής μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στο να καταλάβουμε τη φύση της ανθρωπότητας: η γλώσσα διαμορφώνει την σκέψη όσο η σκέψη τη γλώσσα! 
  Σε άρθρο της η ίδια σημειώνει:
    «Στέκομαι δίπλα σε ένα κορίτσι πέντε ετών σε μια μικρή κοινότητα Aβορίγινων στη δυτική άκρη του Cape York, της βόρειας Αυστραλίας. Όταν της ζητώ να μου δείξει το βορρά, δείχνει ακριβώς εκεί και χωρίς δισταγμό. Η πυξίδα μου λέει ότι είναι σωστό. Αργότερα, πίσω στην αίθουσα διαλέξεων του Stanford University, θέτω το ίδιο αίτημα σε ένα κοινό διακεκριμένων φοιτητών – νικητών επιστημονικών επαίνων και βραβείων ευφυίας. Κάποιοι από αυτούς έρχονται σε αυτό το δωμάτιο για να παρακολουθήσουν διαλέξεις για περισσότερο από σαράντα χρόνια. Τους ζητάω να κλείσουν τα μάτια τους (για να μην κλέψουν) και να δείξουν το βορρά. Πολλοί αρνούνται. Δεν γνωρίζουν την απάντηση, Αυτοί που δείχνουν χρειάζονται λίγο χρόνο για να το σκεφτούν και στη συνέχεια δείχνουν προς όλες τις πιθανές κατευθύνσεις. Επανέλαβα την ίδια άσκηση στο Harvard, στο Princeton και στη Μόσχα, στο Λονδίνο, στο Πεκίνο, πάντα με τα ίδια αποτελέσματα. 
   Ένα πεντάχρονο παιδί μιας κουλτούρας μπορεί να κάνει κάτι με την ευκολία που διακεκριμένοι επιστήμονες από άλλες κουλτούρες το προσπαθούν πολλοί. Αυτή είναι μια μεγάλη διαφορά γνωστικής ικανότητας. Πώς μπορεί να εξηγηθεί αυτό; Η απρόσμενη απάντηση, όπως φαίνεται, ίσως είναι η γλώσσα» 

Πηγή: People and ideas
μετάφραση κύριου άρθρου: Χρύσα Πιπιλή
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...